راهنمای جامع المپیاد جغرافیا + معرفی منابع آزمون

مراحل برگزاری المپیاد جغرافیا

المپیاد جغرافیا در ایران شامل چهار مرحله است:

۱. مرحله اول (آزمون غربالگری)

آزمونی تستی با تمرکز بر منابع درسی پایه دهم و یازدهم است. این آزمون در سطح کشوری برگزار شده و از حدود ۵۰ هزار شرکت‌کننده، چند هزار نفر برای مرحله دوم انتخاب می‌شوند.

۲. مرحله دوم (آزمون‌های ترکیبی)

این مرحله شامل سؤالات تشریحی، ترکیبی، تحلیل نقشه، تحلیل تصاویر ماهواره‌ای و درک مفاهیم پیشرفته‌تر جغرافیاست. در این مرحله دانش‌آموزان باید از منابع کمک‌درسی نیز بهره بگیرند. این مرحله تعداد شرکت‌کنندگان را به چند صد نفر کاهش می‌دهد.

۳. دوره تابستان (مدرسه تابستانی)

دانش‌آموزان برگزیده مرحله دوم، به مدت ۵ تا ۶ هفته در دوره آموزشی فشرده‌ای شرکت می‌کنند که شامل کلاس‌های تخصصی، بازدیدهای میدانی، تحلیل پروژه و آزمون‌های عملی است. در پایان این دوره، مدال‌های طلا، نقره و برنز به دانش‌آموزان برتر اعطا می‌شود.

۴. انتخاب تیم ملی المپیاد جغرافیا

تعدادی از دارندگان مدال طلا، وارد مرحله چهارم شده و از بین آن‌ها تیم ملی ۴ نفره برای شرکت در المپیاد جهانی جغرافیا (iGeo) انتخاب می‌شود.

منابع مرحله اول المپیاد جغرافیا

مطالعه دقیق منابع درسی رسمی آموزش و پرورش برای موفقیت در مرحله اول ضروری است:

• جغرافیای ایران (پایه دهم)

• جغرافیای ناحیه‌ای ۲ (پایه یازدهم)

• جغرافیای کاربردی ۳ (پایه دوازدهم علوم انسانی)

• انسان و محیط زیست (پایه یازدهم مشترک)

مطالعه کامل این کتاب‌ها به همراه حل نمونه سؤالات سال‌های گذشته، بهترین روش برای آمادگی مرحله اول است.

منابع مرحله دوم المپیاد جغرافیا

مرحله دوم نیازمند مطالعات گسترده‌تر و تحلیل‌محور است. منابع مهم عبارت‌اند از:

• بخش جغرافیای کتاب‌های مطالعات اجتماعی پایه‌های هفتم تا نهم

• مبانی نقشه‌خوانی تألیف دکتر مجتبی ایمانی (فصول منتخب)

• مبانی جغرافیای سیاسی تألیف فاطمه میراحمدی و همکاران (فصول منتخب)

• مقدمه‌ای بر جغرافیا نوشته جان اسمیت (ترجمه دکتر صفوی و دکتر مدیری)

• مقالات علمی داخلی و بین‌المللی درباره جغرافیای ایران و جهان، تغییرات اقلیمی، محیط زیست، توسعه پایدار، مهاجرت و شهرنشینی

مهارت‌های مورد نیاز برای موفقیت در المپیاد جغرافیا

• تحلیل نقشه‌های توپوگرافی و جغرافیایی

• استفاده از ابزارهای سنجش از دور و GIS (سیستم اطلاعات جغرافیایی)

• درک تغییرات اقلیمی و محیط‌زیستی

• توانایی نگارش علمی و تشریح مفاهیم

• زبان انگلیسی عمومی و تخصصی

• مهارت کار تیمی و پروژه‌محور (در دوره‌های تابستانی و مرحله جهانی)

المپیاد جهانی جغرافیا (iGeo) چیست؟

المپیاد جهانی جغرافیا (International Geography Olympiad یا iGeo) رقابتی بین‌المللی است که هر سال در یکی از کشورهای عضو اتحادیه جغرافیایی برگزار می‌شود. این رقابت برای دانش‌آموزان ۱۶ تا ۱۹ سال طراحی شده و شامل:

• آزمون کتبی مفهومی (تحلیل مسائل جغرافیایی)

• آزمون چندرسانه‌ای (تحلیل تصاویر، نمودارها، داده‌ها)

• فعالیت میدانی (Fieldwork)، تحلیل محیط طبیعی و انسانی یک منطقه مشخص

تیم‌های شرکت‌کننده از ۴ نفر تشکیل شده‌اند و هر کشور یک تیم اعزام می‌کند. ایران از سال ۲۰۱۱ تاکنون در این رقابت‌ها حضور داشته است.